.png)
අද ගෝලීය ලෝකයේ රටවල් අතර සම්බන්ධතා, ආර්ථික සහයෝගීතා, සහ ආරක්ෂක ප්රතිපත්ති තීරණය වන්නේ බොහෝවිට රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවය (Diplomacy) මඟිනි. යුද්ධය හෝ බලහත්කාර ක්රියාමාර්ගවලට යාමකින් තොරව, සාකච්ඡා, ගිවිසුම් සහ සම්බන්ධතා මඟින් දේශමාමකත්වය ආරක්ෂා කිරීම මෙම ක්ෂේත්රයේ මූලික අරමුණ වේ.
ගෝලීයකරණය (Globalization) සහ රටවල් අතර අන්යෝන්ය ආශ්රිතභාවය (Interdependence) වැඩි වීමත් සමඟ රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවයේ වැදගත්කම තවත් ඉහළ ගොස් ඇත. අද රටක ආර්ථික වර්ධනය, ආරක්ෂාව, සහ ජාත්යන්තර ප්රතිරූපය බොහෝවිට එම රටේ විදේශ ප්රතිපත්තිය සහ රාජ්ය තාන්ත්රික ක්රියාකාරකම් මත රඳා පවතී.
රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවයේ සංකල්පය සහ වැදගත්කම
රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවය යනු රටක් අනෙකුත් රටවල් සමඟ නිල සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන යාම සඳහා භාවිත කරන ක්රමවේදයකි. එහි ප්රධාන අරමුණු වන්නේ
- ජාත්යන්තර ගැටළු සාමකාමී ලෙස විසඳා ගැනීම
- වෙළඳ සහ ආර්ථික සම්බන්ධතා වර්ධනය කිරීම
- කලාපීය සහ ගෝලීය ස්ථාවරත්වය පවත්වාගෙන යාම
- රටේ ජාතික හිතසහගතය ආරක්ෂා කිරීමයි.
සාර්ථක රාජ්ය තාන්ත්රික ක්රියාකාරකම් මඟින් රටකට ජාත්යන්තර සහයෝගීතාව, ආයෝජන, වෙළඳ අවස්ථා සහ ආරක්ෂක සහය ලබා ගැනීමට හැකි වේ.
විදේශ කටයුතු අමාත්යවරයාගේ භූමිකාව
රටක විදේශ ප්රතිපත්තිය ක්රියාත්මක කිරීමේදී ප්රධාන වගකීම දරන්නේ විදේශ කටයුතු අමාත්යවරයා ය. ජාත්යන්තර සමුළු, රාජ්ය නායක සාකච්ඡා, සහ ගෝලීය සංවිධානවලදී ඔහු හෝ ඇය රට නියෝජනය කරයි.
එබැවින් විදේශ කටයුතු අමාත්යවරයෙකු සතුව තිබිය යුතු වැදගත් ගුණාංග කිහිපයක් ඇත.
- ජාත්යන්තර දේශපාලනය පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක්
- පැහැදිලි හා ගෞරවනීය සන්නිවේදන හැකියාව
- දූරදර්ශී දේශපාලන විචාරය
- ජාතික හිතසහගතය ආරක්ෂා කිරීමට ඇති කැපවීම
විදේශ වේදිකාවලදී කරන ප්රකාශයන් රටේ ප්රතිරූපයට සෘජුවම බලපාන බැවින්, මෙම වගකීම ඉතා සැලකිලිමත් ලෙස ඉටු කළ යුතුය.
ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය තාන්ත්රික උරුමය
ශ්රී ලංකාවට නිදහසින් පසුව ජාත්යන්තර සම්බන්ධතා වර්ධනය කිරීම සඳහා වැදගත් දායකත්වයක් ලබා දුන් නායකයන් ගණනාවක් ඇත.
ඒ අතර ඩී. එස්. සේනානායක, ඩඩ්ලි සේනානායක, සර් ජෝන් කොතලාවල, එස්. ඩබ්. ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායක, සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක, ඩබ්. දහනායක, ජේ. ආර්. ජයවර්ධන, රනිල් වික්රමසිංහ වැනි නායකයන්ගේ දායකත්වය විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතුය.
විශේෂයෙන් Non-Aligned Movement වැනි ජාත්යන්තර ක්රියාකාරකම් තුළ ශ්රී ලංකාව සක්රීයව සහභාගී වීමත්, කලාපීය සහ ගෝලීය සම්බන්ධතා ශක්තිමත් කිරීමත් මෙම නායකයන්ගේ දූරදර්ශී විදේශ ප්රතිපත්ති මඟින් සිදු විය.
1977 න් පසුව විදේශ කටයුතු අමාත්යවරුන්
1977 න් පසුව ශ්රී ලංකාවේ විදේශ කටයුතු අමාත්ය තනතුර දරමින් ජාත්යන්තර සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන යාම සඳහා කටයුතු කළ නායකයන් අතර පහත පුද්ගලයන් සඳහන් කළ හැක.
- A. C. S. Hameed – 1977–1988
- Ranjan Wijeratne – 1988–1989
- Lakshman Kadirgamar – 1994–2001
- Tyronne Fernando – 2001–2004
- Lakshman Kadirgamar – 2004–2005 (දෙවන වර)
- Anura Bandaranaike – 2005–2007
- Rohitha Bogollagama – 2007–2010
- G. L. Peiris – 2010–2015
- Mangala Samaraweera – 2015–2017
- Ravi Karunanayake – 2017
- Tilak Marapana – 2017–2019
- Dinesh Gunawardena – 2019–2021
- G. L. Peiris – 2021–2022 (දෙවන වර)
- Ali Sabry – 2022–2024
ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය තාන්ත්රික ඉතිහාසයේ වැදගත් අවස්ථා කිහිපයක්
ශ්රී ලංකාවේ විදේශ ප්රතිපත්තිය තුළ ඉතිහාසගත වූ වැදගත් අවස්ථා ගණනාවක් ද සටහන් වේ.
ජේ. ආර්. ජයවර්ධන වැඩබලන විදේශ අමාත්යවරයා ලෙස 1951 දී පැවති San Francisco සමුළුවේදී ජපානය වෙනුවෙන් කළ සුප්රකට දේශනය ජාත්යන්තර මට්ටමින් ශ්රී ලංකාවට ගෞරවය ලබාදුන් අවස්ථාවක් ලෙස සැලකේ.
සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක විදේශ අමාත්යවරිය ලෙස කටයුතු කළ සමයේ පොදු රාජ්ය මණ්ඩලීය සමුළුව (Commonwealth Summit) සහ Non-Aligned Movement ක්රියාකාරකම් තුළ ශ්රී ලංකාව සක්රීය ලෙස නියෝජනය කිරීම රටේ ජාත්යන්තර ප්රතිරූපය ශක්තිමත් කළ අවස්ථාවකි.
A. C. S. Hameed 1977 න් පසුව විවෘත ආර්ථික ප්රතිපත්තිය ආරම්භ වූ සමයේ විදේශ රැකියා අවස්ථා සොයා ගැනීම සහ මධ්යපූර්ව රටවල් සමඟ සම්බන්ධතා වර්ධනය කිරීම සඳහා වැදගත් දායකත්වයක් ලබා දුන්නාය.
Lakshman Kadirgamar ජාතික සංහිදියාව සහ ශ්රී ලංකාවේ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ජාත්යන්තර මට්ටමින් සටන් කළ ප්රමුඛ රාජ්ය තාන්ත්රිකයකු ලෙස සැලකේ. ඔහුගේ සේවය අවසානයේ ඔහු ජීවිතයෙන්ම වන්දි ගෙවීමට සිදු වූයේය.
Rohitha Bogollagama 30 වසරක යුද්ධය අවසන් කිරීමේ අවස්ථාවේදී ජාත්යන්තර බලපෑම් සමනය කරමින් ශ්රී ලංකාවට අවශ්ය සහය ලබා ගැනීමට වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය.
Mangala Samaraweera යුද්ධයෙන් පසුව ශ්රී ලංකාවේ ජාත්යන්තර ප්රතිරූපය නැවත ගොඩනැගීම සඳහා කටයුතු කළ අතර, ඇඟලුම් කර්මාන්තය සඳහා GSP+ බදු සහනය නැවත ලබා ගැනීමට ද දායක විය.
Ali Sabry ආර්ථික අර්බුදය ඇති වූ අවස්ථාවේ ලෝක බැංකුව සහ ජාත්යන්තර මූල්ය ආයතන සමඟ සම්බන්ධතා වර්ධනය කරමින් ණය ප්රතිව්යුහගතකරණ කටයුතු සාර්ථක කර ගැනීම සඳහා කටයුතු කළේය.
නිගමනය
රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවය යනු රටක ජාත්යන්තර සම්බන්ධතා සාර්ථකව පවත්වාගෙන යාම සඳහා අත්යවශ්ය ක්ෂේත්රයකි. එය රටක ආරක්ෂාව, ආර්ථික වර්ධනය සහ ජාත්යන්තර ප්රතිරූපය සෘජුවම බලපායි.
විදේශ කටයුතු අමාත්යවරයාගේ කථනය, හැසිරීම සහ තීරණ රටක් සමස්තයෙන් ලෝකයට ඉදිරිපත් කරන ප්රකාශයක් ලෙස සැලකිය හැක.
එබැවින් එම තනතුර දරන පුද්ගලයා සතුව වෘත්තීයභාවය, විචක්ෂණභාවය සහ දූරදර්ශී රාජ්ය තාන්ත්රික හැකියාව තිබීම අත්යවශ්ය වේ. එවිට පමණක් රටක් ජාත්යන්තර වේදිකාවේ ගෞරවයෙන් සහ විශ්වාසයෙන් යුතුව සිටීමට හැකි වනු ඇත.
.png)
.png&description=රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවය: ජාත්යන්තර සම්බන්ධතා තුළ රටක ගෞරවය හා ජාතික අනන්යතාවය ආරක්ෂා කිරීම){kind=link}
0 Comments